Modron en de Nacht van de Moeders: Yule vieren met de Grote Moeder
Rond 21 december hebben we jaarlijks de langste nacht. De nacht die het langste duurt. De natuur rust, de zaadjes zijn klaar om te ontkiemen en alles lijkt even stil te staan. En toch is dit de nacht waarin het licht terugkeert. Vanaf nu worden de dagen weer langer. Stap voor stap.
Deze winter staan we bij de Wilde Roos stil bij: Modron, de Grote Moeder.
De Nacht van de Moeders
In de 8e eeuw schreef de Engelse monnik Beda een boek over hoe tijd wordt berekend, De temporum ratione. Daarin vertelt hij dat zijn heidense voorouders het nieuwe jaar begonnen in de nacht die wij nu Kerstavond noemen. Ze gaven die nacht een eigen naam: Modranicht, de Nacht van de Moeders. Beda vermoedde dat die naam kwam van de rituelen die ze tijdens die nacht uitvoerden.
Wie die Moeders precies waren, vertelt hij er niet bij. Onderzoekers verbinden ze met de moedergodinnen die in heel Noordwest-Europa vereerd werden. Het beeld is in elk geval krachtig: de langste nacht van het jaar als een nacht van de Moeders, een nacht van waken en wachten tot het nieuwe licht wordt geboren.
Wie is Modron?
Haar naam betekent eenvoudigweg "Moeder". Modron is de Welshe vorm van Matrona, de Grote Moeder die de Kelten op het vasteland al vereerden voor het begin van onze jaartelling. Zelfs de Franse rivier de Marne droeg ooit haar naam.
Over Modron zelf zijn maar weinig teksten bewaard gebleven. Ze duikt op in fragmenten van de oude Welshe overlevering: in het verhaal van Culhwch en Olwen, in de Welshe Triaden en in een oud gedicht over Arthur.
Het verhaal van Mabon, het Goddelijke Kind
Modron is de moeder van Mabon, wiens naam "Goddelijke Zoon" betekent. In het verhaal van Culhwch en Olwen wordt Mabon, amper drie nachten oud, ontvoerd. Niemand weet door wie of waarheen. Jarenlang blijft hij onvindbaar.
Tot de ridders van koning Arthur hem gaan zoeken. Ze vinden hem alleen door de raad te vragen van de oudste dieren van de wereld: de merel, het hert, de uil, de adelaar en tot slot de zalm. Zo worden ze naar de gevangenis van de jongen geleid. Mabon wordt bevrijd. In de Welshe Triaden staat hij bekend als een van de Drie Verheven Gevangenen van het Eiland Brittannië.
Wie dit verhaal met "midwinterogen" leest, ziet er het verhaal van het licht in. Het licht dat verdwijnt in de donkerste tijd van het jaar. De periode in het donker en tot slot, de terugkeer van het licht. Modron is de moeder die wacht in het donker. Zij is de schoot waarin het licht opnieuw wordt geboren.
Midwinter vraagt ons niet om meteen volop licht te verspreiden. Het vraagt ons om te wachten in de schoot van de nacht. In onszelf te keren en opnieuw geboren te worden samen met het licht.
De Moeder van Avalon
In de Welshe Triaden wordt Modron de dochter van Afallach genoemd, een naam die "plaats van appels" kan betekenen. Het Appeleiland: Avalon. Ze is ook de echtgenote van koning Urien en de moeder van Owain.
In de latere verhalen over koning Arthur is het Morgana, de vrouwe van Avalon, die met Urien trouwt en Owain als zoon heeft. Daarom zien verschillende onderzoekers in Modron de oudere, goddelijke wortel van Morgana.
De Moeders in de Lage Landen
Je hoeft niet naar Wales te reizen om de Moeders te vinden. Tussen de 1e en de 5e eeuw werden in het Rijnland duizenden altaren gewijd aan de Matronae, de Moeders. Meestal werden ze afgebeeld als drie gezeten vrouwen, met vruchten, brood of een kind op de schoot.
En ook bij ons, aan de monding van de Schelde, werd een moedergodin vereerd: Nehalennia. Op 5 januari 1647 legde een zware storm op het strand van Domburg tientallen altaren voor haar bloot. Meer dan drie eeuwen later, in 1970, viste een schipper bij Colijnsplaat in de Oosterschelde nieuwe stukken op. Uiteindelijk werden er honderden altaren en fragmenten bovengehaald. Je kan er vandaag nog een groot deel van zien in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden of de tempel van Nehallenia bezoeken in Colijnsplaat.
Nehalennia zit meestal op een troon, met een mand appels op haar schoot en een hond aan haar zijde. Ze was een godin van vruchtbaarheid, van huis en haard en de beschermvrouwe van wie de zee overstak.
De Moeder met de appels: van Avalon tot in Zeeland.
Yule vieren met Modron
Modron nodigt ons uit om de donkere tijd te omarmen. Om te rusten in plaats van te presteren. Om onze moederlijn te eren: de vrouwen die ons voorgingen, levend of voorouderlijk. En om ook onszelf te "moederen".
Klaar om de eerste stap te zetten om het donker te omarmen? Steek dan in de langste nacht een kaars aan en neem even de tijd om op deze vragen te reflecteren:
Wat groeit er in mij? Wat wil ik graag creëren en in de wereld brengen?
Welke vrouwen uit mijn moederlijn wil ik deze winter eren?
Hoe kan ik mezelf verzorgen ("moederen") in de donkerste tijd van het jaar?
Waar mag ik wachten, in plaats van te forceren?
Een eerlijke noot
Bij de Wilde Roos vinden we het belangrijk om eerlijk te zijn over waar onze verhalen vandaan komen. Het woord Yule is Germaans. Uit de Keltische bronnen is geen eigen feest voor de winterzonnewende overgeleverd. De koppeling tussen Modron en midwinter is een hedendaagse, rituele lezing, gebaseerd op het verhaal van Mabon en de Nacht van de Moeders van Beda. Dat de Moeders hier in onze streken vereerd werden, is wel bewezen, in steen.
De RitueelKit Yule
Wil je Yule dit jaar bewust vieren, thuis op je eigen tempo en samen met ons? In de RitueelKit Yule staat Modron centraal. Je ontvangt onder meer:
Rustgevende wierookstokjes en een aangepaste theeblend
Een bijenwaskaars om het licht te verwelkomen tijdens de langste nacht
Een amulet voor je altaar
Alle ingrediënten om jouw Modron ritueel te kunnen doen
Twee grimoirebladen: over Modron en het kruid van het seizoen
Online: het ritueel en 3 teachings/workshops
Het live ritueel via Zoom en toegang tot de Sister Lodge
Elke RitueelKit is ook een stap op het Priesteressenpad van de Wilde Roos, waarvan de eerste spiraal op Samhain 2027 start.
Opmerkingen